ئێطار تەنسیکی لەسەر دروستکردنی «مجلسی سەرکردایەتی وڵات» بۆ چاودێری حکومەت دەفکڕێ

چوارچێوەی ڕێکخراوی هێزە شیعەکانی عێراق پێشنیارێک دەفکڕێت بۆ گۆڕینی هاوبەشی سیاسیەکەیان لە ئەتلاقێک ڕووبەڕووی، بۆ سەرکردایەتی سیاسییەکی هەردەم وەک پێشنیار دەنووسێت کە بە دروستکردنی «مجلسی سەرکردایەتی وڵات» ئەنجام دەدرێت؛ ئەم پێشنیارە هەمانەی سەرۆکی مەجلسی سەرەکی ئیسلامی عێراق، همام حەمودی، لە مانگی آب/أغسطس پێشنیار کرد.

پێشنیار دەڵێت ئەم مەجلسە بەپێی کۆمەڵە کۆمیتە تایبەتییەکانی خۆی کارەکانی حکومەت چاودێری بکات، بەو شێوەیەی ئەوە دەبێت هەیەتی ناوخۆیەکی جیاواز لە نێوان ئێتلاقی گەورەی «ڕێکخستنی ئەنجامدانی وڵات» کە هێزە شیعە، کورد و سنییەکانیش لە پشتیوانی حکومەت دەگرن.

لەگەڵ ئەوەی بنەمای یاسایەکی ڕوون بۆ ئەم مەجلسەی پێشنیارکراو نییە، سەرچاوەیەکی سیاسی نزیک بـه ئێطار گفتووت: «ئەم مەجلسە دەتوانێت بە پێیەوە بتەوێت بۆ مەرجعی بڕیارە سەرەکییەکان لە بەغدا».

تحلیلەران پێدەچن ئەم پێشنیارە دەردەخات لە چونە ناو هەوڵێک بۆ سنوردارکردنی ماوەی کارەکانی سەرۆکی حکومەت، عەلی الزیدی، بە تایبەتی پاش ئەو هەوڵانەی بوو بۆ شەڕکردن بەردەست نەکردن و داواکارییەکانی بەسنورد هێنانی هەڵبژاردنە سلاحتەکان بەپێی دەستووری وەک مافەکان، هەردوو گەڕان هەستەکان پەیوەندیدارانی لەم چوارچێوەیە هەیدا کردووە.

لەگەڵ ئەم وەسفەوە، ڕۆڵی سەرۆکی حکومەت دەتوانێت گۆڕین بێت لە دروستکەری یاساکان بۆ ئەنجامدەرێکی ئەو بڕیارانەی کە لە ناو ئێتراز دەکرێن؛ وەک لەگەڵ ئەوەیش کاریگەریی ئەم مەجلسەی پێشنیارکراو تەنها سەرۆکی حکومەت نەخات، بەڵکو ڕێکخستنی تەواوی هێزە شیعەکانیش دەگونجێنێت.

لە پێشنیاری هەڵبژاردنەکانی ناوخۆی هاوبەش، سەرۆکی ناوەڕاستی مەرجەندان، ئیحسان الشەمری، وت: هاوبەشی شیعەکان لەبارەی کێشەیەک دێت کە خۆی ڕاست لەسەر ناسە، لە کۆنکوری نێوان ئەوینی جیاواز و سەروشتی مووچەکان؛ و ئەم مەجلسەی پێشنیارکراو دەتوانێت چارەسەرێک بفرێ و دەبێت بۆ دواچوونەوەی ئەو تەنشینیانە و دەتوانێت سەرکردەی جریانی نەتەوەیی شیعە، مقتدی سەدر، لە دۆخی هێزەکە دەر بژێرێت و شوێن و جێگەی هێزە نوێکان لەناو هاوبەشی دابنێت.

لە لایەنەکی تر، حامد السەید، ناوەندەر یاریدەدەری هونەرەکانی تێارەی خەتەوەری نەتەوەیی کە لە رێژیمی شەڕی پێشکەوتووی کەرەوە نابێت، وتووت: دروستکردنی ئەم مەجلسەیە هەوڵێکە بۆ داخستنەوەی درگەکە وەریاگرتنی هەر گونجاوی گەڕانی داهاتووی جریانی سەدر و په‌یڤەردانەوەی بیرکاری «زۆربەی سیاسی»، و هەروەها دارخستنی دادەکانی دروستکردنی بڕیار لە ناو ئێتلافەکەسدا بۆ تەنها هێزە پەرەقەکانی پارلەمانی.

الشەمری هەشداریدا کە ئێتلاف خۆی تەنها بە شێوەیەکی پارلەمان ناوی سەرۆکی حکومەت دابنێت نەگەڕێ، بەڵکو خۆی وەکو حکومەتی ڕاستیدا دەبینێت؛ ئەم پەیوەندییە پێکەوەیەتی لەگەڵ بڕیارەکانی سەرکردایەتی ڕێکخراوی بدر، هادی العامری، دەبێت کە بڕیارە گەورەکان دەربارەی لادانی ئاسلەكی شانازی لە دەستەکان هەبێت بڕیارێکی گشتیی ئێتلاف بێت نە بڕیاری تەنیا حکومەت.

ماوەی کارە سەرۆکایەتی عەلی الزیدی هەندێک بەردەست بوو لە دۆخی هەڵبژاردنەکەوە؛ ئەو لە نیسان/أبريلی خۆی بۆ سەرۆکی وزەرا دیاریکرا وەک چارەسەرێک پاش تاوتوێی دەربارەی نامزاندنی سەرۆکی هاوبەشی «دۆڵەت قانون» نوری المالکی و سەرۆکی پێشوو، محەمەد شێاع السۆدانی. هەرچۆنێک بێت، بەڵگەنامەی سوپاسی ئەمەریکی و پشتبەندێکی دادگایەتی بۆ ئەو دەستەردەدا لە مانگی مای/ماي بەردەست بوو کە بۆ ئەو شوێنێکی گەرێز هەبوو.

بەڵام نەقەشەکەی بۆ شەڕکردن بەڕووپێدانی کردەوەی ڕەوشتی تێکۆشانی لەدوای نۆشتینی کەمپەینی ناوەڕاستی 'صۆڵەی بەیان' کە لە کۆتایی حزیران/يونیو دەستپێکرد، دەستپێشخراوی لەلایەن پارچەکان لە ناو ئێتلاف ڕوو دەستپێکرد، و شابەندەر وت: الزیدی «دژمنانی زۆرتر هەیە لە هاوپەیمانەکان» لە ناو هاوبەشی.

ماوەی بزوێنەوەی کاری ئەو باشەتر بوو لە بوارى سلاح؛ کاتێک الزیدی لە 14 تموز/يوليو ڕاگەیاند کە هیچ حیزبێک دەنازیرا بگەڕێتەوە بەسەر سلاحەکانی خۆی دەرەوە لە چوارچێوەی دەوڵەت پاش 30 أيلول/سبتمبر، ڕاپۆرتەکان لە 25 آب/أغسطس دەڵێن کە کۆمیتەی سێ ئەندامە لەبەرە گەڕانی بین المالکی، السۆدانی و العامری لەگەڵ فصایل دەگوترێت سەبارەت بە سلاحاتیان.

و لە 21 أيلول/سبتمبر الزیدی لە لایەن ڕۆبەڕووکاریەکی ڕۆژنامەوانیدا پێشنیار کرد لە ستاوکردنەوەی هەژماری چەکدارانی فصایل بۆ ماوەی 90 ڕۆژ لە منداڵی 30 أيلول/سبتمبر، پاشان پێویستە سلاحەکان پێشکەش بکرێت بۆ کۆتایی لە 30 حزیران/يونیو 2027، ئەوەش ماوەی پێشتر دیاریکراو نوێ دەگاتە 9 مانگ زیادە.

وەڵامەکانی ڕەوشتی بەرەوپێش بۆ کەمپەینی شەڕکردن بەرانبەر هەڵەکاری و کەمبوونی مەودای کاتی لادانی سلاح نیشان دەدات سنووری هێز و دەستگیرەکانی الزیدی، و دروستکردنی «مجلسی سەرکردایەتی وڵات» بۆ چاودێری حکومەت لە ڕێگەی کۆمیتەکانی ئێتلاف دەگۆڕێت ئەم سنوورانە بۆ یاسایەکی سیاسییەکی هەردەم.