قەڕاری زەیدی بۆ داخستنی فڕۆکەکان نێوان عێراق و ئێران، ئەنجومەنی هاوبەش لە دۆخی قورس دەگات

هه‌ركه‌س له‌گه‌ڵ ورده‌ری ته‌واوكردنی هه‌ڵوه‌شاندنەوەی بڕیارى سەرۆكی حكومه‌ت عه‌لى زەیدى بۆ داخستنی گوازران نێوان عێراق و ئێران، لە سەر ئه‌نجومه‌نی هاوبەش ئاگادارى و شكووكه‌كان دروست كرد، و پاشان هه‌مين هێزە هه‌وڵ داون بۆ "پارەدانى ڕووكەوت".

بەیانەکە هەیە کە وەستاندنی گوازرانى هەواپەیمانى وەک فڕۆکەکانی ئێران بە فشاری ئەمەریکا رۆیشتوو، ئەمە هێزە حکومەتی ئەنەجومەنی هاوبەش واداشت هەوڵبکات لە دووای سەكتنی پێشەوە دەنگێکی خۆی بگۆڕێت چونکە سەكوتی پێشەوە ناسەرینەوەی خەڵك و پشتگێڕەکانیان و هەروەها هەمجۆر ناردەوەکانى ئێران ته‌نها نەكرد.

هەرئەگەر سەرۆکانی ئەنجومەنی هاوبەش بڕیاری وەستاندنەکە توند پەسەنبوون و وەڵامیان دادەنێ بە وەک شەڕی سەربەخۆی عێراق، ئامەزاوی کاره‌که‌ نه‌کۆتایی هەیە، چونکە هەنووکە هێشتا تنقیدەکان بەردەوامن، حتا پاش ئەوەی واشنگتن پێشکەش کرد بە بخشینەیەکی کاتی و پارچەپارچە دەربارەی گەشتەکان بۆ نەجف.

لە ڕووی بیرکردنەوەدا، سەرپەرشتی مۆڵەتی ناونیشتەی فڕۆکەخانەى نەجف حسین مەهنا وتی: "ئەم فەرمانەی داخستنی فڕۆکەکان لە نووسخانەى سەرۆک حکومەت زەیدی هاتەوە."

ئەوەی نەبوونی وتارێکی فۆڕمی لە لایەن سەرۆکانی ئەنجومەنی هاوبەش ناتوانی گەرمبوونەوەی خۆڵەکەی گشتی بگرێ، و ئەو قەڕارە وەڵامی توند لە ئێرانیش وەردەگرابو؛ بەڵگەخانەی کنسولگری ئێران لە نەجف لەسەر پلاتفۆڕمەکەی X لە 25 ئایڵول سۆالێكی کرد چۆن دەکرێت فڕۆکەخانەیەک داخستل بێت کە خزمەت بە مرۆڤاخانەی ئیمام عەلی دەکات، "لە ڕووی بۆڵتەرین وڵاتی شیاعی لە جیھانی".

هەروەها پێشوازی ڕای مرشدەی بەرز لە ئێران، عەلی ئەكبر وەلاتی، بە شێوەیەکی نهەندامەند هەنووکە وەڵامی ئەنخۆی هاوبەش دا، ووت: رێگەی سەرۆکی حکومەت "ڕووناک لە خاکی نەجف و خوونی شەهیدانە، نە لە واشنگتن"، و دیاربە کرد ئەنجومەنی کە سەكت بۆ کاتیەکە هەبوو "باوەڕی مۆخەڵەتە بە پێشمرگه‌."

بە هاتنی 26 ئایڵول، هەڵسەنگاندنەکان لە لایەن سەرۆکانی ئەنجومەنی هاوبەش بەرز بوون، لەوانەی قیس الخزعلی سەرکردەی عیساییب ئاهل الحەق و ئەكرەم الکعبی سەرکردەی النجباء کە هەڵبژاردنەکانیان ڕیسکی ئاگیرکردن بە شاری فڕۆکەخانە دابەش کرد ئەگەر فڕۆکەکان نەگەڕێندرێن، هەروەها سەرۆکی ڕێکخراوی بدر هادی العامری حکومەت واداشت بگەڕێتەوە لە قەڕار و پێشنیارکرد ئەوەیە "نادرست".

چاوەڕوانەکان پێداچوونەوەیان هەیە کە ئەم گۆڕانکاریە لە وتار و کردار هەوڵێک بوو بۆ "پاراستنی ڕووخوچەوەی شەرش"، و ئاڕاستەکردنی سەرۆکانی ئەنجومەنی هاوبەش بەربژاردنی وەستاندنی گوازرانى ئێران نیشاندەدات کێشەیەکی فراوانتر لە لایەنی یەکگرتووی حکومەتی.

زەیدی وەکوو کەسێك ناسراوە لە مانگی یەکەمەکانی حکومەتی خۆی نزیکتر بە باشنگتن لە بەر دابەشبوون لەکاتی دارایی، بەڵام له‌ ڕووی سیاسیی لەسەر هەوڵی سەرچاویەکی هەبێت لەگەڵ گرووپێک هێز، کە بەشێك له‌ هاوپەیمانەکانی نزیک بە ئێران هەن. ئەنجومەنی هاوبەش وەک حیزبە حکومەتیەکان کاریگەرییان هەیە بۆ کەمکردنەوەی خەرجی سنووردارکردنی ئەمەریکایی سەر عێراق، بەڵام هەر تێکەڵیەکیان سیاسییش هەیە کە لە دژی فشاری ئەمەریکا و بەرزکردنی پەیوەندیدانی نزیک بە ئێران بن.

گرتنی بەردەستی بە حەجرەکە لەلایەن بەغداوە هەروەها پەسەند نادانرا بەهۆی هۆکاری سەرۆکانی ئەنجومەنی هاوبەش، وەڵامی ئەوەیە کە پێکەوە کردن لە دژایەتی فشاری ئەمەریکا قورسە کاتێک دەنێوە دژی دامەزراندنی دامەزراندنە سەروەکانی وڵات بە زیان، و ئەم پەیوەندە قەیمەتکارییە بە شێوەیەکی ڕوون لە نەجف دیارە چونکە گەیشتنی میوانانی ئێرانی بۆ گەشتوگوزارێ ئایینی گرنگە؛ ئەمە بەغدا واداشت بۆ داواکردنی بەخشییەکان بۆ سەردانی ئایینی و هەروەها گەشتە تەندروستی و خوێنەری.

ئەم جەنجالی سیاسی بە ناوچەی پەیوەندی بەرزتر بۆ سەر ئاوەی سەربەخۆی زەیدی دێت، پاش تاووتوێک لە نێوان وەڵامی زەیدی و العامری لە مانگی ئاب/ئاوگوست دەربارەی ئەوەی کێ دەتوانێت هەڵبژاردنەکانی دان بە سنووردانی سلاحی تۆپەخانەکان بۆ دەستە حکومەت، کە العامری داوام کرد بەوەی ئەو بڕیارانەی گرنگ پێویستە بە شێوەی کۆگرتوو لەلایەن ئەنجومەنی هاوبەش وەکو تایبەتی نەبێت لەدەست زەیدی.

هەندێک زانیاری پێشنیار دەکات کە داوای العامری لە 26 ئایڵول بۆ گەڕاندنەوەی قەڕار دەگوڤەردێت نشانەیەکە بۆ ئەوەی شەڕەکان سەبارەت بە هێز و دەستەواژەی سەرۆکی حکومەت دەچن لە دەرەوەی کێشەی سلاح و بەرەو شوێنەکی گەورەتر بڕۆن هەڵسەنگاندنی حکومەت بۆ پەیوەندی بە فشاری دەوا.

دەبێت کە دژەکردنەوەکان لە ڕێگای ناردنی گەڕاوەی بڕیار بۆ دانانی توندوتیژی بڵاو بنەماوە بۆ فشاری سیاسی ڕاستەوخۆ بۆ زەیدی؛ کۆمەڵێک لە نوابى بصرە خەریک بوون بۆ داواکردنی لابردنی حەجز و دەستپێکردنی کۆکردنەوەی واژوو بۆ وەکشاندنی دستخەوانەکانیان بۆ هەژمارکراوی زەیدی، وزیری گوازران و سەرپەرشتیاری ئەوەندەی هەواپەیمانییە لە پێش وەک پەرلەمان، لە هەمان کات رەهەندەیەکی ئامنیەتی لە کتایێب حزبەڵلە هەڵت پەیوەست کرد بەوەی حکومەتی زەیدی "بە هەموو ئاڵەتی" دابنێتە ژێر ئەگەر "حیصارە هوايیەک" بەسەردا بەردەوام بێت پاش 1 ئاکتۆبر.