İsrailliler 7 Ekim saldırısı sonrası ilk genel seçimlerde oy kullanmaya başladı

İsrailli seçmenler Salı günü oy kullanmak üzere sandığa gitti; bu, 7 Ekim 2023 saldırısının ardından yapılan ilk genel seçim olup sahnede Başbakan Binyamin Netanyahu ile başlıca rakibi eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eizenkot arasında sert bir rekabet yaşanıyor.

Knesset üyelerini seçme hakkına sahip olan yaklaşık 7,3 milyon İsraillinin katıldığı seçimde Knesset 120 sandalyeden oluşuyor. Herhangi bir hükümet için 61 sandalye çoğunluk sayılıyor. Seçim öncesi kamuoyu yoklamaları iki ana kamp arasında yakın bir durum gösterse de hiçbir tarafın tek başına bu çoğunluğu garanti edemeyeceği anlaşılıyor; bu da bir sonraki başbakanı belirlemede koalisyon pazarlıklarını belirleyici kılıyor.

Siyasi alan sağ, merkez ve sol partilerinin yanı sıra Arap ve dini partilere bölünmüş durumda. Güvenlik konuları seçmenlerin gündeminin başında geliyor; ayrıca 7 Ekim’in başarısızlıkları, Gazze’deki savaş, zorunlu askerlik meselesi ve din ile devlet ilişkilerinin geleceği öne çıkan diğer konular arasında.

Binyamin Netanyahu, sağ kampı temsil eden Likud partisinin lideri olup milliyetçi eğilimler ve ekonomide liberalleşmeyi savunan politikalarla biliniyor. Netanyahu 2009'dan bu yana uzun dönemler hükümet başkanlığı yapmış olup kampanyasında koalisyon kurma deneyimine vurgu yapıyor; ancak Hamas'ın 7 Ekim 2023 saldırısını engelleyememesi, bunu izleyen Gazze ve Lübnan’daki askeri operasyonlar ve İran’la gerilimler ile bunların yol açtığı iç bölünmeler ve uluslararası baskılar nedeniyle eleştiriliyor.

Gadi Eizenkot, 2025’te kurduğu "Yişar" partisinden seçime giriyor ve kendisini Netanyahu’ya bir alternatif olarak sunarak kampanyasını İsrail toplumunu birleştirmeye ve devlet kurumlarını güçlendirmeye odakladı. Eski bir asker komutanı olan Eizenkot, ordu deneyimine dayanıyor, farklı geçmişlerden siyasetçileri etrafında topladı ve dindar aşırı kesimlere tanınan geniş askerlik muafiyetini ele almayı taahhüt etti.

Seçim öncesi yayınlanan anketler "Yişar" ile Likud arasında bir yakınlık gösteriyor; ancak hiçbir partinin tek başına istikrarlı bir hükümet kurma olasılığı konusunda belirsizlik sürüyor. Bu durum, sonuçların açıklanmasının ardından parlamenter ittifakların önemini artırıyor.

Eski başbakan (2021–2022) Naftali Bennett bu turda Yair Lapid ile birlikte "Birlikte" ittifakı içinde yer alıyor. Yair Lapid, "Yesh Atid" partisinin lideri ve eski muhalefet lideri. İkili 2021’de Netanyahu karşıtı bir hükümet kurmuş, ancak yaklaşık bir yıl sonra bu hükümet çökmüştü; Bennett kendisini laik sağ bir siyasetçi olarak sunarken, Lapid merkeze yakın bir çizgide yer alıyor ve her ikisi de Netanyahu'nun görevde kalmasına karşı.

Yair Golan liderliğindeki "Demokratlar" partisi Siyonist bir sol güç olarak temsil ediliyor; parti İşçi Partisi ile Meretz'in birleşmesinden doğdu ve demokrasi, sosyal adalet ile iki devletli çözümü desteklemek üzerinde yoğunlaşıyor.

Ariye Derri liderliğindeki Şas partisi, Doğu kökenli dindar Yahudilerin kesimlerini temsil etmeye devam ediyor; sosyal konulara ve yoksul kesimlerin çıkarlarına odaklanıyor ve dindarların askerlik hizmetine alınmasına karşı çıkıyor. Buna karşılık, Itamar Ben-Gvir liderliğindeki "Otzma Yehudit" sert sağ söylemlerle öne çıkıyor, güvenlik konularını programının başına koyuyor ve Batı Şeria'nın ilhakını savunuyor; Ben-Gvir, Filistinlilere yönelik açıklamaları ve tutumları nedeniyle uluslararası eleştirilere maruz kaldı.

Bezalel Smotrich liderliğindeki "Dini Siyonizm" partisi de Batı Şeria'nın ilhakını ve devletin dini karakterinin güçlendirilmesini savunuyor; buna karşın "Yahadut HaTorah" partisi dini kurumların özerkliğinin korunmasına ve öğrencilerinin askerlik hizmetine alınmasına karşı çıkmaya odaklanıyor.

Avigdor Lieberman liderliğindeki "Yisrael Beiteinu" partisi laik milliyetçi bir programla din ile devletin ayrılmasını savunuyor ve Filistinlilere karşı sert bir tutum benimsiyor. Parti, Netanyahu'ya muhalif güçlerin bir parçası olsa da muhalefetin alternatif bir hükümet kurma konusunda ittifakları farklılıklar gösteriyor.

Arap partileri Ortak Liste ve Mansur Abbas liderliğindeki "Ra'am" listesi aracılığıyla seçimlere katılıyor. Programları eşitlik, sivil haklar, suçla mücadele ve hizmetlerin iyileştirilmesi talepleri üzerine kurulmuş olup iki devletli çözüme ve İsrail hükümetlerine katılıma ilişkin farklı tutumlara sahipler. Bu partiler gelecek hükümetin kurulması hesabında önem kazanıyor; parlamentoda denge unsuru olabilirlerken, muhalefet içinde onlarla işbirliği konusundaki ihtilaflar Netanyahu karşıtı alternatif bir koalisyon kurulmasını zorlaştırabilir.