Tarık İsmail, petrol bağımlılığının Irak ekonomisini kırılgan hale getirdiği uyarısında bulundu

Mısırlı bankacılık uzmanı ve kredi risk yönetimi uzmanı Tarık İsmail, Cuma günü uluslararası çatışmaların ekonomik etkilerinin büyüdüğüne dair uyarıda bulundu; Irak'ın petrol bağımlılığının ekonomisini küresel piyasa dalgalanmalarına açık hale getirdiğini ve bütçe açığını gidermeyi zorlaştırdığını belirtti.

İsmail, çatışmaların ve jeopolitik gerilimlerin devam etmesinin küresel ekonominin genel yönünün mutlaka daha fazla kötümserliğe döneceği anlamına gelmediğini söyledi, ancak asıl zorluğun ülkelerin krizleri yönetme ve etkilerini sınırlama kapasitesinde yattığını; özellikle dış dalgalanmalara güçlü biçimde bağlı ekonomilerde bunun daha belirgin olduğunu ekledi.

Tedarik zincirlerinin aksaması ve belirsizlik durumunun bugün karşılaşılan en önemli iki zorluk olduğuna işaret etti; çatışmaların ticareti aksattığını ve nakliye ile üretim maliyetlerini artırdığını, beklenmedik dalgalanmaların ise yatırım kararlarını ve ekonomik planlamayı daha karmaşık hale getirdiğini söyledi.

Petrol piyasalarının bu risklere pratik bir örnek sunduğunu belirterek, gerilimlerin bazı ülke veya şirketleri önlem amacıyla yüksek fiyatlı sözleşmeler yapmaya itebileceğini, ancak durum sakinleştiğinde fiyatlar düşerse bu tarafların ağır mali yükümlülükler üstlenebileceğini vurguladı.

Irak ekonomisinin durumuna dair değerlendirmesinde İsmail, bütçenin büyük ölçüde petrol gelirleriyle finanse edilmesinin ülkeyi dış şoklara karşı, ister fiyat dalgalanmaları ister tedarik ve ticaret bozuklukları yoluyla olsun, daha savunmasız hale getirdiğini ve bu durumun ekonominin ve gelir kaynaklarının yeniden yapılandırılmasını gerektirdiğini söyledi.

Irak Maliye Bakanlığı'nın en son verileri, 2026 yılının ilk sekiz ayında gelirlerle giderler arasındaki farkın yaklaşık 30.432 trilyon dinar seviyesine genişlediğini; Bakanlık verilerine göre gelirlerin 45.355 trilyon dinar, giderlerin ise yaklaşık 75.787 trilyon dinar olduğunu 21 Ekim tarihli veriler gösteriyor.

Veriler, söz konusu dönemde petrol gelirlerinin ülkenin toplam kaynaklarının yaklaşık %77'sini oluşturduğunu gösteriyor; ayrıca daha önce yayımlanan resmi veriler, bu yılın ilk yedi ayında petrol gelirlerinin 2025'in aynı dönemine kıyasla yaklaşık %53 oranında gerilediğini, bunun da bölgedeki savaşın Hürmüz Boğazı üzerinden petrol ihracatı hareketlerinde yarattığı aksamalara denk geldiğini ortaya koydu.

İsmail, gelir kaynaklarını çeşitlendirmek ve petrol gelirlerine bağımlılığı azaltmak için uzun vadeli bir ekonomik plan hazırlanmasının zorunlu olduğunu; aynı zamanda iş yapma ortamının iyileştirilmesi ve yerel ile yabancı yatırımcıları çekmek için gerekli garantiler ve kolaylıkların sağlanması gerektiğini vurguladı.

Özel sektörün rolünün genişletilmesinin yeni istihdam olanakları sağlayarak hükümet harcamaları üzerindeki baskıyı hafifletebileceğini belirtti; küçük ve orta ölçekli işletmelere destek verilmesinin ve istihdam piyasasının gelecekteki gereksinimleriyle uyumlu mesleki ve teknik eğitimin geliştirilmesinin önemini vurguladı.

Ayrıca yapay zeka teknolojilerine, veri tabanlarına ve dijital altyapıya yatırım yapılması; Arap ekonomik entegrasyonunun güçlendirilmesi ve bölge içine daha fazla yatırım yönlendirilmesi gerektiğini söyleyerek, bunun küresel dalgalanmalara daha dayanıklı ekonomiler oluşturulmasına katkı sağlayacağını önerdi.

Resmî taraftan, Irak Maliye Bakanı Faleh Sari 14 Ekim'de "Irak 2050 Vizyonu"nun petrol bağımlılığını azaltmayı, özel sektörü güçlendirmeyi ve ekonomik faaliyeti çeşitlendirerek sürdürülebilir büyümeyi teşvik etmeyi amaçladığını açıkladı.

İsmail, daha dayanıklı bir Irak ekonomisi inşa etmenin kamu harcamaları ve petrol gelirlerine büyük ölçüde dayanan mevcut modelden kademeli bir geçişi; daha üretken, gençler için daha geniş istihdam fırsatları yaratabilen ve çatışmalar ile dış dalgalanmaların etkisini azaltabilen çeşitlendirilmiş bir ekonomi modeline geçişi gerektirdiği sonucuna vardı.