Πιθανότητες επιστροφής του πολέμου μεταξύ Ιράν, Ισραήλ και ΗΠΑ ανάμεσα σε κλιμάκωση και αποκλιμάκωση

Αυξάνονται τα σημάδια για πιθανή επιστροφή σε ευρεία στρατιωτική αντιπαράθεση μεταξύ, από τη μία πλευρά, του Ιράν και, από την άλλη, των ΗΠΑ και του Ισραήλ, περίπου οκτώ μήνες μετά την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου. Εκδοχές για σχέδια νέων επιθέσεων συμπίπτουν με κλιμακούμενη ένταση στο Στενό του Χορμούζ, ενώ δεν έχουν διακοπεί οι διπλωματικές οδοί μεσολάβησης μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης.

Σχέδια για επιθέσεις μετά τις αμερικανικές εκλογές

Αμερικανικά ρεπορτάζ, επικαλούμενα αξιωματούχους και ενημερωμένες πηγές, ανέφεραν ότι ο αμερικανικός και ο ισραηλινός στρατός έχουν εκπονήσει συγκεκριμένα σχέδια για να ξαναρχίσουν τις επιθέσεις στο Ιράν μετά τις ενδιάμεσες αμερικανικές εκλογές της 3ης Νοεμβρίου, με μορφή «σύντομης και εντατικής» επιχείρησης που ενδέχεται να στοχεύσει σε πυρηνικές εγκαταστάσεις, ενεργειακές θέσεις και αποθήκες πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Σύμφωνα με τα ίδια ρεπορτάζ, τα σχέδια αποφεύγουν να στοχεύσουν διυλιστήρια λόγω ανησυχίας για άνοδο των τιμών των καυσίμων. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει λάβει τελική απόφαση, με το ενδεχόμενο οι επιθέσεις να πραγματοποιηθούν ακόμα εντός του τρέχοντος μήνα ή να εγκαταλειφθούν εντελώς. Ο Λευκός Οίκος δεν σχολίασε αυτά τα σχέδια.

Ο Τραμπ απέτρεψε ισραηλινή επίθεση

Ενημερωμένες πηγές ανέφεραν ότι ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου σχεδίαζε ευρείες επιθέσεις στο Ιράν στις αρχές του μήνα, που θα περιλάμβαναν πυρηνικές εγκαταστάσεις, κυβερνητικές τοποθεσίες και πολιτικές υποδομές, όπως εργοστάσια ενέργειας, αλλά ο Τραμπ αντιτάχθηκε στην αναζωπύρωση του πολέμου πριν τις εκλογές, με αποτέλεσμα η επιχείρηση να αναβληθεί. Ο Τραμπ είχε δηλώσει στις 8 του τρέχοντος μήνα ότι οι ΗΠΑ δεν θα ξανάρχιζαν επιθέσεις κατά του Ιράν πριν από τις εκλογές.

Σε πιο πρόσφατη δήλωσή του, ο Τραμπ διέψευσε την ύπαρξη διαπραγματεύσεων με την Τεχεράνη, λέγοντας απλώς ότι «κάτι» θα συμβεί σχετικά με το Ιράν «αρκετά σύντομα».

Χορμούζ: πρώτη αφετηρία της έντασης

Στο πεδίο των συμβάντων, η Ιρανική Φρουρά της Επανάστασης ανακοίνωσε ότι τρία δεξαμενόπλοια συγκρούστηκαν με ναρκοπέδια νότια του Στενού του Χορμούζ και τυλίχτηκαν στις φλόγες, σημειώνοντας ότι ακολουθούσαν πορεία που θεωρεί «παράνομη», και ότι το ένα μετέφερε περίπου δύο εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου. Δεν κατέστη δυνατή η ανεξάρτητη επαλήθευση αυτής της εκδοχής.

Σε άλλο δείγμα της αμερικανικής ανησυχίας, το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ διέταξε την αποχώρηση ορισμένων διπλωματών και των οικογενειών τους από τις αμερικανικές αποστολές στη Σαουδική Αραβία, παράλληλα με την αύξηση των επιθέσεων που δέχεται η χώρα από την Υεμένη.

Η καταριανή και πακιστανική μεσολάβηση παραμένουν σε ισχύ

Αντίθετα, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο χαιρέτισε τις προσπάθειες μεσολάβησης που ηγούνται, μεταξύ άλλων, το Κατάρ και το Πακιστάν, επισημαίνοντας ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να εμποδίζει το Ιράν από το να αποκτήσει πυρηνικά όπλα και ότι η τελική απόφαση ανήκει στον Τραμπ.

Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσιί είπε ότι οι άμεσες μη-άμεσες διαπραγματεύσεις με την Ουάσινγκτον συνεχίζονται μέσω μεσαζόντων, ανάμεσά τους το Πακιστάν και το Κατάρ, επιβεβαιώνοντας ότι η χώρα του δεσμεύεται να επιδιώξει «μια ειρηνική λύση που να διαφυλάσσει την αξιοπρέπεια», αλλά ότι είναι «απολύτως έτοιμη να υπερασπιστεί τον εαυτό της».

Ο δε Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Μπζεσκιάν δήλωσε ότι η Ουάσινγκτον δεν μπορεί να αναμένει διάλογο με την Τεχεράνη ενώ επιβάλλει αποκλεισμούς και απευθύνει απειλές, προσθέτοντας: «Δεν μπορείτε να κλείνετε όλους τους δρόμους και να απειλείτε, και ταυτόχρονα να θέλετε διάλογο».

Παράγοντες που ωθούν προς κλιμάκωση

• Η ύπαρξη έτοιμων στρατιωτικών σχεδίων στην Ουάσινγκτον και το Τελ Αβίβ, και η συνεχιζόμενη ισραηλινή πίεση για επανέναρξη των πληγμάτων.
• Η συνεχιζόμενη ναυτική περικύκλωση από τις ΗΠΑ σε ιρανικά λιμάνια και η αποτυχία στην εφαρμογή της συμφωνίας-κατανόησης που υπογράφηκε τον Ιούνιο σχετικά με τη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Χορμούζ.
• Η προσκόλληση της Τεχεράνης στους όρους της, μεταξύ των οποίων το τέλος του αποκλεισμού των λιμένων της, η άρση των κυρώσεων στις εξαγωγές πετρελαίου της και η παύση των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα, καθώς και η διαβεβαίωσή της ότι το εμπλουτισμένο ουράνιο δεν θα φύγει από το έδαφός της.
• Τα περιστατικά με δεξαμενόπλοια στο Χορμούζ και η επέκταση του κύματος επιθέσεων στην περιοχή.

Παράγοντες που ωθούν προς αποκλιμάκωση

• Η βούληση του Τραμπ να αποφύγει έναν νέο πόλεμο πριν τις ενδιάμεσες εκλογές και η ανησυχία του για την άνοδο των τιμών της ενέργειας.
• Η συνέχιση των έμμεσων καναλιών μέσω Κατάρ και Πακιστάν και ο δημόσιος χαιρετισμός τους από την Ουάσινγκτον.
• Η διαβεβαίωση της Τεχεράνης ότι η πόρτα για ειρηνική λύση παραμένει ανοιχτή, παρά τη σκληρή της στάση στους όρους.

Ποια είναι τα πιθανά σενάρια;

Σενάριο πρώτο: Μια σύντομη και εντατική αμερικανοϊσραηλινή επίθεση μετά την 3η Νοεμβρίου, που πιθανώς θα συναντήσει ιρανική πυραυλική αντίδραση και περαιτέρω αυστηροποίηση στο Στενό του Χορμούζ, με συνέπειες στις τιμές του πετρελαίου και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στον Κόλπο.

Σενάριο δεύτερο: Η επιτυχία της μεσολάβησης σε μια προσωρινή συμφωνία που επαναφέρει μερικώς τη ναυσιπλοΐα έναντι χαλάρωσης του αποκλεισμού — μια πορεία που συγκρούεται με το μεγάλο χάσμα μεταξύ των ιρανικών όρων και των αμερικανικών απαιτήσεων για το πυρηνικό ζήτημα.

Σενάριο τρίτο: Η διατήρηση μιας κατάστασης «ούτε πόλεμος ούτε ειρήνη» με μεμονωμένα περιστατικά στο Χορμούζ και αλληλοαπαιτήσεις, χρήση των απειλών για επιθέσεις ως διαπραγματευτικό χαρτί, έως ότου ο Τραμπ λάβει οριστική απόφαση.

Οι ημέρες μετά τις αμερικανικές εκλογές αναμένεται να είναι καθοριστικές για την κατεύθυνση, καθώς τα ρεπορτάζ επιμένουν ότι η απόφαση για επιστροφή στον πόλεμο παραμένει αποκλειστικά στα χέρια του προέδρου των ΗΠΑ.

Διαβάστε επίσης: Ο Τραμπ αρνείται οποιεσδήποτε διαπραγματεύσεις με το Ιράν και η Φρουρά της Επανάστασης προειδοποιεί μετά από περιστατικά κοντά στο Στενό του Χορμούζ