3 Kasım ara seçimleri öncesinde sohbet robotlarıyla yanlış bilgi yayılma uyarıları

3 Kasım’da yapılacak ABD ara seçimlerine yaklaşılırken milyonlarca seçmen seçim bilgisi almak için yapay zeka tabanlı sohbet robotlarına yöneliyor; ancak son çalışmalar bu araçların cevaplardaki hatalar, adaylar arasında karışıklık ve yabancı propaganda kopyalama gibi yollarla yanlış bilgilerin yayılmasını artırabileceği uyarısını yapıyor.

Yapay zeka modellerini değerlendirmeye odaklanan girişim şirketi "Forum AI"nin bir çalışması, sohbet robotlarının seçimle ilgili sorulara verdiği yanıtların yaklaşık yüzde 40’ında en az bir hata bulunduğunu ortaya koydu. Çalışma, örnek olarak Anthropic’in "Claude" modelinin Kuzey Carolina’dan bir milletvekilini "eski okul bölgesi müdürü" olarak yanlış niteleyerek iki aday arasında kişilik karışıklığı oluşturduğunu gösterdi.

Çalışma ayrıca hataların, adaylarla ilgili bilgilerden çok oy kullanma prosedürlerine ilişkin pratik sorularda daha sık görüldüğünü kaydetti. Örneğin Google’a ait "Gemini 3.6 Flash" modeli, Pensilvanya’da posta yoluyla oy isteme son tarihinin 3 Kasım olduğunu söylemiş; oysa çalışma gerçek tarihin bunun bir hafta öncesi olduğunu belirtti.

Forum AI, sohbet robotlarının yüzlerce kez adaylara, yetkililere ve gözlemcilere atfedilmemiş sözler yüklediğini ve birçoğunda internet üzerindeki "düşük kaliteli" kaynaklara, örneğin elektronik forumlardaki tartışmalara dayanıldığını bildirdi.

Anthropic, yorum talebine yanıt vermedi. Google ise seçmenlerin güvenilir bilgi bulmasına yardımcı olmaya odaklandığını ve seçim konularında yapay zeka ürünlerine sıkı kalite kontrolleri ile politika uyguladığını belirtti.

Ekim ayı sonlarında AFP’nin doğruluk kontrol servisi, yapay zeka ile değiştirilmiş olduğu muhtemel bir videoyu çürüttü; video, Teksas eyaleti senatosu adayı James Talarico’nun eski bir öğrencisini gösterdiğini iddia ederek ona cinsel usulsüzlük suçlamasında bulunuyordu. İki doğrulama servisi, iddianın dayanaksız olduğunu ve Rus dezenformasyon kampanyası özellikleri taşıdığını saptadı.

Google’ın "AI Overview" hizmeti de dahil bazı yapay zeka servisleri ve diğer modeller, bir dezenformasyon izleme sitesinin sorduğu sorulara aynı suçlamayı yeniden ürettiklerini belirtti; bir diğer rapor ise sohbet robotu kullanıcılarının yabancı etki operasyonları ve diğer kötü niyetli aktörlerin aldatmacalarına maruz kalma riskiyle karşı karşıya olduğunu vurguladı.

AFP doğruluk kontrol ekibinin düzeltmeler yayımlandıktan sonra yaptığı daha sonraki bir test, bazı yapay zeka araçlarının yanıtlarında uzman doğrulayıcıların raporlarına dayandığını gösterdi; bu da araçların testten teste farklı çıktılar verdiğine işaret ediyor. Google, sistemlerini güncelleyip güncel raporları göstermeye başladıktan sonra sorunun giderildiğini söyledi; Microsoft ise ilk soru sırasında güvenilir bilgilerin sınırlı olduğunu, "Copilot"un daha güncel veriler geldikten sonra pozisyonunu değiştirip iddiayı uydurma olarak değerlendirdiğini açıkladı.

Partisiz bir kuruluş olan "Ulusal Vatandaşlık Konferansı"nın yaptığı bir ankete göre her beş Amerikalıdan ikisi adaylarla ve oylama konularıyla ilgili bilgi ararken yapay zeka araçlarını kullandı. Ankete göre sadece yüzde 40 bu araçları oy kullanma prosedürlerine ilişkin bilgilerde güvenilir bulurken, yüzde 60 katılımcı adaylara karşı tarafsızlık konusunda bu araçlara ya çok az güveniyor ya da hiç güvenmiyor.

Buna karşılık Brennan Adalet Merkezi’nin araştırması, önde gelen sohbet robotu modellerinin oy makinelerinin sabote edildiğine ilişkin yaygın seçim komplo teorilerine karşı çıktığını, kuşkucu kullanıcılara empati gösterdiğini ve komplo teorilerini desteklemeyi reddettiğini ortaya koydu. Merkez, bunun tekrar eden hatalara rağmen bu araçların seçimle ilgili yanlış bilgilerle mücadelede yapıcı bir rol oynayabileceğine işaret ettiğini belirtti.