الشرع در گفت‌وگو با کانال دجله: بنادر سوریه گزینه‌ای برای صادرات نفت عراق و سرنوشت دو کشور مرتبط است

رییس‌جمهور سوریه، احمد الشرع، در گفت‌وگوی اختصاصی با دکتر نبيل جاسم در شبکه تلویزیونی دجله که عصر سه‌شنبه 27 اکتبر پخش شد، تأکید کرد سرنوشت عراق و سوریه تاریخی، حال و آینده با هم پیوند دارد و بنادر سوریه در دریای مدیترانه از بهترین و آسان‌ترین گذرگاه‌ها برای صادرات نفت عراق هستند و فاش کرد که بیش از 100,000 کامیون ترانزیتی طی شش یا هفت ماه گذشته از سوریه به عراق عبور کرده‌اند.

این گفت‌وگو که به‌طور کامل به مسائل عراقی اختصاص داشت و حدود 37 دقیقه به طول انجامید، نخستین حضور الشرع در رسانه‌ای عراقی به شمار می‌رفت و در آن به روابط اجتماعی و اقتصادی میان دو کشور، مسائل مرزی، امنیتی، نفت و آب، زیارت اماکن مقدس و پرونده زندانیان سوری در عراق، همچنین تجربه شخصی او در عراق و پیامش به عراقی‌ها پرداخته شد.

روابط اجتماعی مقدم بر سیاست

الشرع گفت که روابط میان کشورها بر چند رکن بنا می‌شود که نخستین آن رابطه مردمی است و توضیح داد «روابط اجتماعی میان سوریه و عراق رابطه‌ای قدیمی و تاریخی است» و گاهی یک طایفه بین طوایف سوری و عراقی تقسیم می‌شود، «علاوه بر اینکه سرنوشت‌ها تاریخی، حال و آینده با هم پیوسته‌اند».

او افزود که رابطه میان کشورها «نباید تابع خلق‌وخوی مقطعی باشد بلکه باید تابع قواعدی باشد که این روابط را تنظیم می‌کند» و توضیح داد که رابطه میان دو ملت همواره سالم مانده است، در حالی که اختلاف‌ها میان سیاست‌گذاران گاهی به روابط آسیب زده است.

او معتقد است مدیریت رابطه میان دو کشوری به اندازه سوریه و عراق باید «از مشترکات شروع شود نه از نگرانی‌ها» و تأکید کرد «آنچه ما را به هم پیوند می‌دهد بسیار بیشتر از آن چیزی است که ما را از هم جدا می‌کند» و لازم نیست برای پیشرفت در ساختار اقتصادی و اجتماعی بر سر همه چیز توافق شود.

فاو، طرطوس و صادرات نفت عراق

الشرع توضیح داد که سوریه نمای ساحلی عراق در مدیترانه و گذرگاه استراتژیک متصل‌کننده غرب به عراق و از آنجا تا خلیج فارس است و به مسیرهای متعددی که در دست اقدام‌اند اشاره کرد، از جمله اتصال بندر الفاو به دریای مدیترانه از طریق بندر طرطوس، جاده‌های زمینی که عربستان را از طریق عراق به سوریه مرتبط می‌کنند و مسیرهایی که از ترکیه به عراق از طریق خاک سوریه می‌رسند.

او گفت نفت عراق به مسیرها و واجه‌هایی برای صادرات نیاز دارد و «یکی از بهترین و آسان‌ترین مکان‌ها برای دسترسی، بنادر مدیترانه‌ای واقع در سوریه بودند»، و اشاره کرد که یک خط قدیمی برای انتقال نفت وجود داشته است که به دهه 1950 بازمی‌گردد ولی به‌دلیل اختلافات سیاسی متوقف شده بود.

خط کرکوک–بانیاس و شرکت‌های آمریکایی و منطقه‌ای

در پاسخ به سؤال درباره خط کرکوک–بانیاس، الشرع گفت که در مرحله اول یادداشت‌های تفاهمی در ایالات متحده امضا شده و روایت کرد که یکی از شرکت‌هایی که در سوریه سرمایه‌گذاری می‌کرد سال گذشته پیشنهادی با سرمایه صدها میلیون دلار به او ارائه داد که او به آن شرکت توصیه کرد به عراق برود، و این مشاوره را قبل از بحران تنگه هرمز انجام داد، و افزود: «گفتم باید بازسازی خطوط نفتی به بانیاس بازگردد، چون این چیزی است که عراق در مرحله بعدی به‌شدت به آن نیاز خواهد داشت».

او گفت این شرکت‌ها این پرونده را با دولت قبلی عراق به ریاست محمد شياع السوداني مطرح کردند اما گفتگوها به‌دلیل دوره انتقالی و شرایط قبل از انتخابات سال‌ها به طول انجامید، سپس با نخست‌وزیر علی الزیدی ادامه یافت و توضیح داد که گروهی از شرکت‌های منطقه‌ای و آمریکایی در ساخت یک سامانه یکپارچه شامل خط لوله نفت، پالایشگاه‌ها برای تصفیه نفت و بازسازی زیرساخت‌های بنادر مشارکت دارند.

او اشاره کرد که سرمایه‌های عراقی بالفعل وارد بازار سوریه شده و گفت اولین سرمایه‌گذاری پس از دوران جدید در سوریه احتمالاً مربوط به سرمایه‌گذاران عراقی در بخش سیمان بوده است.

100,000 کامیون ترانزیتی و مرزهای امن

در جمع‌بندی همکاری‌ها، الشرع گفت: «بیش از 100,000 کامیون ترانزیتی از سوریه به عراق عبور کرده‌اند»، علاوه بر بیش از 40,000 کامیون دیگر در حرکت واردات و صادرات بین دو کشور، و «تمام این‌ها طی شش یا هفت ماه گذشته اتفاق افتاده است» و این رشد را سریع و بسیار بزرگ توصیف کرد.

او تأکید کرد که مرز بین دو کشور «تا کنون امن است» و گفت سوریه هر نگرانی‌ای دارد به دولت عراق اطلاع می‌دهد و دولت عراق نیز هر ملاحظه‌ای دارد به دمشق گزارش می‌کند و هماهنگی‌های مرزی به‌طور مؤثر انجام می‌شود. او افزود سوریه در پی مرزی امن از نظر نفوذهای امنیتی و قاچاق و خطر گروه‌های مسلح غیرمنضبط در کنار دولت عراق است.

او افزود که دمشق از نخستین لحظات درباره انحصار سلاح در دست دولت صحبت کرده و این موضوع با توافق محقق شده است و پرونده شمال‌شرق سوریه که پایگاه‌هایی برای چهار قدرت بزرگ یعنی بریتانیا، فرانسه، ایالات متحده و روسیه و نیز نیروهای سوریه دموکراتیک (قسد) در آن وجود داشت، به ادغام این نیروها در ساختار دولت سوریه انجامید.

موضع دولت عراق و سفر الزیدی

الشرع از موضع دولت مرکزی بغداد تمجید کرد و گفت سیاست آن از نخستین لحظات نسبت به سوریه مثبت بوده است، اگرچه طرف‌هایی سعی کردند آن را به تصمیم‌های منفی سوق دهند، و گفت رویکرد دولت قبلی به ریاست السودانی درست بوده و واقعیت مسیر نادرستی را که برخی نیروهای سیاسی خواستند پیش ببرند اصلاح کرد.

او از سفر نخست‌وزیر علی الزیدی به سوریه استقبال کرد و یادآور شد که دمشق در میان اولین کسانی بود که در زمان تحلیف او را تهنیت گفت و گفت سال و نیم گذشته شاهد ساخت چیزی خوب در روابط سوریه و عراق، به‌ویژه در بخش اقتصادی بوده است و «ثبات سوریه به نفع عراق و ثبات عراق به نفع سوریه است».

او گفت به نظر می‌رسد الزیدی «در مبارزه با فساد مصرّ است» و از جامعه عراق خواست از این رویکرد حمایت کند و همچنین حمایت سوریه را از گزینه حصر سلاحی که او دنبال می‌کند اعلام کرد و افزود «وقتی دولت ارتشی متحد و قدرتمند بنا کند، برای همه قدرت و حفاظت است» و تصمیم درباره جنگ و صلح ابزاری است که دولت نباید از آن چشم‌پوشی کند.

داعش و پرونده زندانیان سوری

در موضوع امنیت، الشرع گفت خطرات داعش «به تدریج کاهش یافته‌اند» و بلافاصله افزود که «این به معنای رسیدن به سطح اطمینان کامل نیست» و بر اهمیت هماهنگی میان دو کشور تأکید کرد زیرا تفرقه و فروپاشی در هر کشوری محیط مناسبی برای گسترش این ایدئولوژی فراهم می‌کند.

در باره زندانیانی که نیروهای ائتلاف از زندان‌های سوریه به دولت عراق تحویل داده‌اند، او توضیح داد که در میان آن‌ها تعدادی سوری وجود دارد که شمارشان تقریباً بیش از 3,000 نفر است و گفت گفتگو با رئیس مجلس القضاء الأعلى عراق، فائق زيدان، که از سوریه دیدار و با وزارت دادگستری ملاقات کرد، انجام شده تا برنامه‌ای برای دسته‌بندی آنها تدوین شود و اشاره کرد بخش‌هایی از این زندانیان هیچ ارتباطی با سازمان (داعش) ندارند و تأکید کرد که سوریه باید مسئولیت شهروندان خود را بپذیرد «و این بار را به عراق حواله نکند».

آب، کشاورزی و سبد غذایی منطقه

الشرع آب را مهم‌ترین مشترک میان دو کشور دانست و توضیح داد که رود فرات بخش بزرگی از سوریه را درمی‌گذرد، در حالی که دجله بخش کوچکی را به‌عنوان حالت مرزی میان دو کشور عبور می‌دهد، و خواستار نگاه به مساحت‌های کشاورزی در سوریه و عراق «به‌عنوان سبد غذایی کل منطقه» شد.

او گفت دو کشور دارای حدوداً بین 80 تا 100 میلیون دونم زمین هستند که قادر به تغذیه بین 100 تا 130 میلیون نفرند و مطالعاتی که با همکاری دانمارک و هلند درباره فناوری‌های کشاورزی مدرن برای کاهش مصرف آب انجام شده نشان می‌دهد در بعضی مناطق امکان افزایش تولید کشاورزی بین 50 تا 70 درصد وجود دارد و خواستار یک استراتژی مشترک در قبال سهم‌آبه‌ها و سرمایه‌گذاری کشاورزی شد.

زیارت مقام حضرت زینب

درباره سفر عراقی‌ها به مقام حضرت زینب، الشرع گفت «این امکان وجود دارد» و تنها مانع سوریه ضرورت اطمینان از امن بودن شرایط است و فاش کرد سوریه ماه‌ها پیش برای این امر آمادگی داشت اما تلاش‌هایی از سوی تشکل‌هایی که قصد داشتند تنش‌های فرقه‌ای ایجاد کنند خنثی شد و عوامل مربوطه دستگیر شدند.

او تأکید کرد سوریه رابطه‌اش را با عراق «از منظر فرقه‌ای یا قومی» نمی‌نگرد و اماکن مورد اهمیت شیعیان نیز در دسترس و سوری‌ها نیز از آن بازدید می‌کنند و اضافه کرد «ان‌شاءالله پذیرش هیئت‌هایی که از عراق می‌آیند در آینده نزدیک خواهد بود».

تجربه او در عراق و پیام به عراقی‌ها

الشرع از تجربه شخصی‌اش در عراق گفت و توضیح داد که حدود یک هفته تا ده روز قبل از ورود نیروهای آمریکایی در سال 2003 به عراق وارد شده بود و آن زمان 18 ساله بود و تنها و بدون پیوند سازمانی به‌خاطر «نخوت» به مقابله با نیروهای آمریکایی رفته بود؛ او گفت حدود سال 2005 به زندان در عراق افتاد و سال 2011 از آن خارج شد و با آغاز انقلاب به سوریه بازگشت و تأکید کرد در سال 2006 در جنگ‌های فرقه‌ای عراق شرکت نکرده است و گفت: «در عمرم به هیچ غیرنظامی یا بی‌سلاحی حمله نکرده‌ام» و افزود «میان رزمنده و قاتل تفاوت بزرگی هست».

او عراقی‌ها را مردمی با شجاعت، کرم، نخوت و جسارت خواند و در پیامش گفت دو کشور در مرحله‌ای خطرناک قرار دارند اما در عین حال «فرصتی تاریخی و بسیار ارزشمند» برای بازیابی نقش منطقه‌ای وجود دارد و اشاره کرد که در مجموع در سوریه و عراق بیش از 10 میلیون آواره در کشورهای غربی هستند و از هم‌کاری برای فراهم کردن زمینه بازگشت آنها دعوت کرد.

الشرع در پایان گفت جوامع دو کشور طی 60 تا 70 سال گذشته از کودتاها، منازعات و جنگ‌ها رنج برده‌اند و عراق از سال 2003 تاکنون ثبات کامل نداشته است و افزود «23 سال برای ساختن دولتی قوی کافی است» و امروز «بهترین فرصت ممکن» برای عراق و سوریه است.